Logo Miasteczka Western - Jack's City
Miasto Wroclaw   Partynice  
Świstak - produkcja i wynajem kolejek turystycznych
Kowboje z miasteczka western city - jack's city










Konkurencje westu sportowego (za Polską Ligą Western i Rode):
REINING (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Reining", Koń Polski 4/2001)

Reining, tak jak inne konkurencje "westernu", wywodzi się z tradycji kowbojskich. Jest jedną z najbardziej popularnych i widowiskowych konkurencji. Dowodem na to jest uznanie reiningu przez Międzynarodową Federację Jeździecką (FEI) w kwietniu 2000 roku za oficjalną konkurencję jeździecką. Jest pierwszą "westernową" konkurencją zaliczoną w poczet dyscyplin olimpijskich. Widzowie mogli ją podziwiać w formie pokazów na Igrzyskach Olimpijskich w Sydney w 2000 roku.

W reiningu zaczęto rywalizować od początku lat 40 XX wieku. American Quarter Horse Association (AQHA) ustaliła przepisy i regulaminy oraz sprawowała nad nim patronat. W wyniku wzrostu popularności w 1966r. powstała odrębna organizacja National Reining Horse Association (NRHA), także zajmująca się jego promocją. Obecnie reining uprawiany jest w ponad 80 krajach.

Konkurencja ta bywa nazywana ujeżdżeniem w stylu western. Wymaga od jeźdźca i konia wzajemnego zaufania i pełnego porozumienia, a ponadto ogromnych umiejętności. Ma ona na celu zaprezentowanie atletycznych zdolności konia podczas pokonywania jednego z 10 dopuszczonych regulaminem schematów (tzw. patterns). Schematy różnią się ilością i kolejnością wykonywanych elementów. Jednak każdy schemat zawiera sześć podstawowych elementów. Są to: spin, sliding stop, roll back, back up, circles, flying lead changes.

Spin to szybkie i płynne obroty wokół tylnej wewnętrznej nogi.

Sliding stop to zatrzymanie z galopu na wprost. Przy podstawionym zadzie i zablokowanych stawach skokowych koń zaczyna się ślizgać. Jest to najbardziej widowiskowy element tej konkurencji.

Roll back - po zatrzymaniu z galopu na wprost, koń natychmiast wykonuje obrót o 180 stopni, nie odrywając tylnych nóg od podłoża, i galopuje w przeciwnym kierunku, zmieniając przy tym nogę.

Back up to szybkie cofanie po linii prostej na przestrzeni ok.6 m.

Circles to koła wykonywane w galopie. Schematy przewidują wykonywanie małych kół wolnym, zebranym galopie oraz dużych kół wykonywanych w szybkim galopie. Konstrukcja schematu przewiduje naprzemienne wykonanie dużego i małego koła, tak aby zmiany tempa były wyraźnie widoczne.

Flying lead changes to lotne zmiany nogi w galopie wykonane dokładnie określonym punkcie.

Przepisy konkurencji reining dokładnie określają rodzaj rzędu jeździeckiego, bardzo precyzyjnie omawiają rodzaje dopuszczonych do użytku wędzideł. Podobnie jak w innych konkurencjach westernowych, obowiązuje prowadzenie konia jedną ręką. We wszystkich konkurencjach western riding kontakt z pyskiem konia jest minimalny, koń musi być rozluźniony, nie podekscytowany, jeździec powinien używać pomocy tak, by nie były one widoczne dla sędziów i dla widowni. Każdy niepożądany ruch konia, wykonany z jego własnej inicjatywy traktowany jest jako brak kontroli i karany odjęciem punktów.

Każdy zawodnik, rozpoczynając przejazd, ma 70 pkt. i od tej liczby odejmowane są punkty za błędy zauważone przez sędziów lub dodawane punkty za więcej niż poprawne wykonanie poszczególnych elementów. Przejazd ocenia dwóch sędziów i suma punktów przez nich przyznanych daje wynik zawodnika. Dodatkową atrakcją dla widzów jest rozgrywanie w czasie zawodów klasy Freestyle. W tej klasie zawodnik sam ustala trasę przejazdu, kolejność i rodzaj wykonywanych elementów, swój ubiór i muzykę.

SUPERHORSE

W superhorse występują elementy czterech konkurencji: traila, reiningu, western pleasure i wester riding. Widać wobec tego wyraźnie, iż jest to konkurencja rzeczywiście dla super koni i super jeźdźców. Konkurencja ta jest najmłodszą w PLWiR, z tego względu jej przepisy nie znajdują się w wydanych w 2005 roku Przepisach PLWiR. Trudności tej konkurencji i małe doświadczenie zawodników, powodują, że w Polsce może się podczas superhorse zaprezentować dosłownie paru zawodników.

Start w superhorse wiąże się z pokonaniem jednego z trzech obowiązujących w PLWiR schematów. We wszystkich tych schematach zawodnicy rozpoczynając przejazd od elementów konkurenji trail - bramki, cofania miedzy drągami ułożonymi w L i galopu na drągami lub koku przez podniesiony drąg. W dalszej części należy pokonać część western riding, czyli zaprezentować lotne zmiany nogi w galopie. Następnie konie prezentują swój kłus - zarówno w formie roboczej jak i dodanej (western pleasure), by w końcowej fazie schematu skoncentrować się na elementach reiningowych: dużych szybkich kołach, małych wolnych kołach w galopie, stop, rollback, spin, cofanie.

Koń w superhorse powinien być w równowadze, zrelaksowany, niosący głowę i szyję w sposób naturalny i rozluźniony, z wierzchołkiem łba na poziomie lub nieco powyżej linii kłębu. Głowa nie powinna być noszona poza pionem, dając wrażenie przestrachu lub ze byt wyciągniętym do przodu nosem dając wrażenie oporu.

Punktacja jest podobna do innych konkurencji technicznych. Start od 70 punktów, za każdy element od -1,5 do +1,5 punktu. Dodatkowo przyznaje się punkty karne za błędy. W sytuacjach spornych w poszczególnych częściach schematu stosowane są przepisy szczegółowe odpowiednich konkurencji

TRAIL (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Trail - tor przeszkód", Koń Polski 10/2000)

Inspiracją do powstania konkurencji były prace wykonywane z siodła na rancho. Podczas pracy z bydłem kowboje musieli precyzyjnie prowadzić swoje wierzchowce przez rozmaite przeszkody terenowe, dlatego koń musiał darzyć jeźdźca zaufaniem i być mu posłuszny.

Obecnie jeźdźcy mogą sprawdzić swoje umiejętności na arenie, gdzie sędziowie ustawiają tor przeszkód zgodny z regulaminem American Quarter Horse Association (AQHA). W konkurencji oceniany jest głównie wierzchowiec, który powinien pokonać przeszkody z dokładnością i bez strachu. Przejazd wykonywany jest nie "na czas", ale "na dokładność".

Do rozegrania konkurencji wystarczy plac o wymiarach 30x20 m o płaskim, piaszczystym podłożu. Przepisy nie narzucają gotowych schematów. Każdy tor przeszkód powinien składać się z minimum sześciu przeszkód, z czego trzy muszą być wybrane z listy przeszkód obowiązkowych, a pozostałe trzy są dodatkowe.

Przeszkody obowiązkowe to:
  • bramka - otwarcie, przejście i zamkniecie bramki, bez oderwania dłoni od jej górnej krawędzi, utrata kontroli nad bramką (puszczenie jej) powoduje utratę punktów
  • jazda nad przynajmniej czterema drągami lub kłodami leżącymi na ziemi lub podniesionymi - drągi mogą być ułożone w linii prostej, po łuku lub w zygzaku, i mogą być pokonane w stępie, kłusie lub galopie
  • cofanie - pomiędzy i dookoła pachołków lub pomiędzy drągami ułożonymi na kształt liter L, V, U lub podobnie, drągi mogą być podniesione na wysokość 60 cm.
Z przeszkód dodatkowych można wybrać:
  • oczko wodne - rów lub mały staw
  • serpentyna w stępie lub kłusie
  • przenoszenie przedmiotu z miejsca na miejsce np. Wiaderka
  • przejazd przez drewniany mostek o wymiarach 0,9 m szerokości i 1,8 m długości, który może być płaski lub wypukły
  • ubieranie i zdejmowanie płaszcza
  • side pass (ciąg nad drągami) - drąg może być podniesiony na wysokość 30 cm
  • obrót w kwadracie - kwadrat z drągów o boku od 1,5 do 2,1 m, zawodnik powinien wprowadzić konia do kwadratu (wszystkie nogi konia muszą znajdować się wewnątrz), wykonać obrót o 90, 180 lub 360 stopni, a następnie opuścić kwadrat w kierunku zgodnym ze schematem przejazdu
  • dopuszczalna jest kombinacja dwóch lub więcej przeszkód
  • dopuszczalne są inne przeszkody według uznania organizatorów, takie jakie można spotkać w terenie, jednak muszą one być bezpieczne i zostać zatwierdzone przez sędziów
Nie są dozwolone przeszkody zawierające następujące elementy: opony, żywe zwierzęta, pułapki, rury PCV, zsiadanie z konia, skoki, ruchome mostki, kłody i drągi, które poruszone mogą się potoczyć, ogień, sztuczne ognie itp.

Przejazd należy ułożyć tak, aby pokazać konia we wszystkich chodach

W ocenie przejazdu ważny jest sposób pokonania przeszkód przez konia, jego odpowiedzi na pomoce jeźdźca i ufne, zrównoważone zachowanie na przeszkodach. Punkty karne koń otrzymuje za zwłokę i zawracanie przy pokonywaniu przeszkód. Jeźdźcowi z kolei nie wolno stawać w strzemionach i pochylać się nad szyją konia. Karane jest również stosowanie pomocy przed popręgiem i na szyi konia.

W zależności od stosowanego kiełzna konia prowadzi się jedną lub dwoma rękoma (kiełzno bosal i snaffle bit). Jeździec może zmienić rękę prowadzącą konia, jeżeli wymaga tego przeszkoda np. otwieranie bramki. Podczas poruszania się konia, druga ręka nie może dotykać konia ani siodła.

Pomyłka w pokonywaniu kombinacji przeszkód powoduje dyskwalifikacje, zaś ominięcie przeszkody skutkuje maksymalną liczbą punktów karnych. Przy przeszkodach zbudowanych z drągów dotknięcie kopytem drąga to 0,5 punktu karnego, zaś poruszenie drąga to 1 punkt.

Bezbłędne pokonanie przeszkody to maksymalnie 10 punktów bonifikacyjnych, przy czym każda przeszkoda oceniana jest osobno. Wynik końcowy zawodnika to suma punktów uzyskana na wszystkich przeszkodach.

WESTERN RIDING

Western riding jest konkurencją, w której oceniane są chody koni z akcentem na lotne zmiany nogi w galopie. Ocenia się także inne cechy świadczące o poziomie ujeżdżenia konia: odpowiedzi na pomoce jeźdźca, rozluźnienie, równowaga, sylwetka konia w ruchu (ustawienie szyi, głowy, zgięcie w zakręcie). Ocenie podlega także ogólne zachowanie konia, chęć do pracy, lekkość ruchów i kadencyjność chodów.

Konkurencja rozgrywana jest w oparciu o jeden z czterech schematów, w których koń prezentuje się w trzech chodach (stęp, kłus, galop). Do oceny ruchu konia wykorzystuje się także drągi pokonywane w stępie, kłusie i galopie. Jak wspomniano w tej konkurencji występuje wiele lotnych zmian nóg, które mogą być wykonywane w poprzek areny (crossing change) i w linii slalomu ustawionego z pachołków (line change). Przejazd kończy zatrzymanie z galopu i cofanie. Sędziowie podobnie jak w innych konkurencjach technicznych oceniają każdy element schematu w skali od -1,5 do +1,5 punktu, przyznając także punkty karne. Pułapem wyjściowym jest 70 pkt.

WESTERN HORSEMANSHIP (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Western Horsemanship" Koń Polski 1/2001)

Konkurencja western horsemanship, wraz z konkurencją western pleasure, to okazja do sprawdzenia umiejętności i zaprezentowania swojego konia. Według regulaminów AQHA konkurencja ta jest przeznaczona dla amatorów i młodzieżowców.

W konkurencji tej surowej ocenie sędziów podlega jeździec. Ocenia się jego dosiad, pracę rąk oraz zdolność do kontrolowania i pokazania konia. Oceniany jest nie tylko efekt pracy jeźdźca, ale przede wszystkim metody, jakich używa, by ten cel osiągnąć.

Przejazd w tej konkurencji odbywa się według wybranego przez sędziów schematu, Zgodnie z kryteriami oceny, zawody może wygrać jeździec, który trudnego konia pokaże w zadowalający sposób, prezentując przy tym najwyższe umiejętności.

Regulamin ściśle określa pozycję jeźdźca w siodle. Powinien on siedzieć w środku siodła, wyprostowany tak, aby pionowa linia łączyła jego ucho, ramię, biodro i tył pięty. Długość puślisk ze strzemionami powinna być taka, aby pięta była poniżej palców przy lekko zgiętej nodze. Stopę umieszczamy w strzemieniu tak, aby cholewka buta dotykała go od wewnętrznej strony pałąka. Opieranie się w strzemionach tylko na palcach jest karane punktami karnymi.

Ręce należy trzymać opuszczone wzdłuż tułowia i zgięte w łokciach tak, aby powstała linia prosta od łokcia do końskiego pyska. Wodze trzymane w dwóch rękach przy użyciu wędzidła typu "snaffle bit" oraz w jednej ręce przy wędzidle typu "curb bit". Zachowany jest lekki kontakt z pyskiem konia.

Zawodnik powinien wysiadywać kłus i galopować w pełnym dosiadzie, utrzymując niezmienioną, pionową pozycję ciała we wszystkich chodach.

W schemacie z zadaniami, które należy wykonać w tej konkurencji, mogą znaleźć się następujące elementy:
  • stęp, kłus, galop po linii prostej, kole lub w zakręcie (albo dowolna kombinacja tych chodów i schematów np. ósemka)
  • zatrzymanie
  • cofanie
  • zwrot na zadzie (łącznie z rollbackiem i spinem) i zwrot na przodzie
  • chód boczny (side pass)
  • zwykła zmiana nogi przez kłus, stęp lub zatrzymanie na linii prostej, ósemce etc.
  • kontrgalop
  • zsiadanie i wsiadanie (w ściśle określony regulaminem sposób)
  • jazda bez strzemion
Regulamin precyzuje sposób wsiadania i zsiadania z konia. Aby wsiąść na niego, zawodnik powinien wziąć wodze w lewą rękę i położyć ją na kłębie. Następnie złapać prawą ręką strzemię i wsunąć w nie lewą stopę, prawą ręką złapać "horn" i umieścić się w siodle. Pomylenie schematu lub nie wykonanie któregoś z elementów nie powoduje dyskwalifikacji, ale jest karane punktami karnymi. Po wyłonieniu najlepszych jeźdźców, sędziowie mogą poprosić ich o przejazd nad drągami. Patrząc na schemat konkurencji można stwierdzić, iż jest ona bardzo prosta. Jednak sposób jej oceny przez sędziów sprawia, że zawodnicy muszą wykazać się dużymi umiejętnościami, pokonując nawet najprostsze schematy. Konkurencja ta może służyć jako sprawdzian umiejętności na każdym etapie szkolenia oraz jako przygotowanie do udziału w konkurecji reining

WESTERN PLEASURE (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Western Pleasure" Koń Polski nr 12/2000; oraz E.Sokołek Kowalska - Internet)

Konkurencja western pleasure z punktu widzenia niezorientowanego widza sprawia wrażenie nie skomplikowanej i mało interesującej. Nie wymaga ona od jeźdźca zapamiętywania schematu przejazdu czy nauki skomplikowanych manewrów, nie ma też przeszkód, które należy pokonać

Zawodnicy jadą dookoła areny stępem, kłusem i galopem (walk, jog, lope) jeden za drugim, zachowując odpowiednią odległość od poprzednika. Dopuszczalne jest wyprzedzanie konkurentów od wewnętrznej strony. Sędzia określa chody, jakimi należy się poruszać oraz kierunki. Na zakończenie należy ustawić się w szeregu i zaprezentować umiejętność cofania.

W tej konkurencji oceniany jest przede wszystkim koń, którego chody z natury powinny być wolne i posuwiste, tak by wydawał się "płynąć" nad ziemią lekko i rytmicznie. Najważniejszym elementem jest rytm, zwłaszcza w jogu. Naczelną zasadą tej konkurencji jest to, że jeździec ma dobrze zaprezentować swojego konia.

Idealny koń do pleasure to koń spokojny i chętny do pracy. Jest to jedna z konkurencji western, które można z powodzeniem rozgrywać na popularnych w Polsce rasach koni. Porozumienie miedzy jeźdźcem a koniem powinno być bezwarunkowe, a sygnały wydawane przez jeźdźca nie widoczne. Koń powinien poruszać się we wszystkich chodach z szyją ustawioną na poziomie kłody i nosem ustawionym lekko przed pionem. Nie powinien zmieniać tego ustawienia przez czas trwania konkurencji.

W pleasure, podobnie jak w pozostałych konkurencjach western, konia prowadzimy oburącz (kiełzno typu bosal lub snaffle bit - konie do 5 lat) lub jedną ręką (kiełzno curb bit). Błędy, które mogą spowodować dyskwalifikację to: zmiana ręki lub prowadzenie konia oburącz przy użyciu curb bit, czy też więcej niż jeden palec pomiędzy wodzami. Wrażenie niewymuszonego poruszania się potęguje to, że koń prowadzony jest we wszystkich chodach na luźnej wodzy lub z lekkim kontaktem, który jednak nie wywołuje usztywnienia konia. Dyskwalifikację jeźdźca może spowodować złe ustawienie konia, tj. głowa niesiona zbyt nisko (końcówki uszu poniżej kłębu) lub nos za pionem przez więcej niż 5 kroków. Błędami, które również wpływają na ocenę, mogą być: zbyt wysokie uniesienie ręki, zbyt późna zmiana chodu, krok lub dwa za dużo w niewłaściwym chodzie podczas jego zmiany. Zmiany te powinny być wyraziste: koń nie może tracić podczas nich równowagi, a jeździec powinien utrzymać jednakową pozycję ciała we wszystkich chodach oraz podczas ich zmian. Zmiany kierunku powinny odbywać się bez zakłócenia rytmu, poprzez zwrot na zadzie lub półwoltę, na przestrzeni 3-6 m po jej wywołaniu.

Kolejną ważną sprawą podlegającą ocenie jest stosowanie zasad fair play, czyli sportowe zachowanie na arenie zarówno wobec sędziów, jaki i współzawodników. Źle widziane jest patrzenie na sędziego celem zwrócenia na siebie uwagi, czy zajeżdżanie drogi innym zawodnikom. Jeżeli poprzedzający koń idzie wolniej, należy zjechać do środka, spokojnie wyprzedzić i wrócić na ścianę nie zakłócając ruchu wyprzedzanej parze. Źle widziane jest także poprawianie błędów za plecami sędziego, tak by tego nie zauważył, zwłaszcza, że sędzia i tak na ogół wie, ze korekta taka miała miejsce.

Regulaminy dość precyzyjnie określają oceny jeźdźca i konia od strony technicznej, ale na całość oceny składa się również ogólne wrażenie, jakie para wywrze na sędziach. Pozytywnie ocenianym elementem jest umiejętne "sprzedanie" siebie i konia. Pleasure to okazja do zaprezentowania się w eleganckim stroju i z pięknym sprzętem. Ogólne zasady wymagają, by jeźdźcy ubrani byli w koszule z długim rękawem, kowbojski kapelusz, spodnie i czapsy, szczegóły ubioru pozostawiając inwencji uczestników. Na zawodach często widzi się bogato zdobiony sprzęt (siodło, ogłowie, napierśnik) np. srebrem. Pamiętać jednak należy, że nie piękny strój jest kluczem do wygranej, ale wytrenowanie i porozumienie z koniem.

TEAM PENNING (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Team Penning" Koń Polski nr 5/2001; oraz Michał Pec "Team Penning" - Internet)

Słysząc o konkurencjach rozgrywanych z udziałem bydła, wiele osób błędnie kojarzy je tylko z zawodami rodeo. Bydło wykorzystywane jest nie tylko w trakcie zawodów organizowanych przez Professional Rodeo Cowboys Association (PRCA) - organizację rodeo. W skład westernu sportowego także wchodzą konkurencje z jego udziałem. Są to: team penning, cutting, working cow horse oraz reined cow horse i są one rozgrywane na podstawie przepisów wydanych przez AQHA (American Quarter Horse Assiciation).

Team penning jest jedyną konkurencją westernową, regulowaną przepisami AQHA, w której konkurują ze sobą zespoły, a nie indywidualni jeźdźcy. Drużyna (team) złożona z trzech zawodników ma za zadanie oddzielić (cut) ze stada i zapędzić (pen) do zagrody, znajdującej się po przeciwnej stronie areny, trzy sztuki bydła oznaczone tym samym numerem lub tym samym kolorem wstęgi. Zwycięża ten zespół, który zrobi to w najkrótszym czasie. Limit czasu, wg zasad AQHA, w zależności od kategorii, może wynosić 60, 75 lub 90 sekund. Po upływie limitu czasu, sędziowie gwizdkiem dają znać o zakończeniu próby.

Stado powinno liczyć 30 sztuk bydła, możliwe jest stado większe - maksymalnie 45 sztuk lub mniejsze - 21 sztuk w przypadku, gdy jest mniej niż 7 drużyn. Stado jest zgromadzone po jednej stronie specjalnie przygotowanej areny. Bydło musi być ponumerowane - po trzy sztuki tym samym numerem, lub oznaczone kolorami - po trzy sztuki tym samym kolorem wstęgi. W momencie, gdy sędzia tzw. flagman, daje znak do rozpoczęcia konkurencji, zawodnicy informowani są o numerze lub kolorze bydła, jakie muszą zapędzić do zagrody.

Czas mierzony jest od momentu, gdy chrapy pierwszego konia minią linię startu. Linia ta znajduje się na wysokości od 30 do 60% długości areny, licząc od krótszej ściany, przy której zgromadzone jest bydło. Zakończenie następuje, gdy zawodnik stojący przy bramie zagrody podniesie rękę do góry. Czas może również zostać zatrzymany na znak zawodnika po zagonieniu jednej lub dwóch sztuk bydła. W takim wypadku drużyna nie może jednak być sklasyfikowana wyżej od zespołów, które zagoniły więcej sztuk bydła.

Dotknięcie bydła ręką, kapeluszem, liną, batem lub innym sprzętem powoduje dyskwalifikację. Ponadto 5 sekund karnych przyznawane jest za zgubienie kapelusza lub kasku. Wynik "no time" może być konsekwencją przekroczenia linii startu przez cztery lub więcej sztuk bydła, a także zbytniej agresywności w stosunku do bydła i koni. Dozwolone jest natomiast uderzanie wodzami o czapsy w celu uzyskania efektu dźwiękowego popędzającego bydło i używanie głosu. Upadek jeźdźca lub konia nie powoduje eliminacji drużyny, jednak każda próba zadziałania na bydło z ziemi kończy się dyskwalifikacją.

W przypadku uzyskania jednakowych czasów każdy z zespołów, którego taka sytuacja dotyczy, wykonuje przejazd, w którym musi zapędzić do zagrody jedną sztukę bydła.

Poszczególni jeźdźcy zespołu mają w trakcie oddzielania bydła od stada przypisane różne role:
  • cutter - to osoba, która wyprowadza ze stada pożądane sztuki bydła, cielaki oznaczone innym kolorem lub numerem, niż wyznaczony dla danej ekipy, określa się mianem "dirty cows" (brudne krowy); jeżeli zbyt duża liczba "brudnych" cielaków przekroczy linię startu, ekipa otrzymuje wynik no time
  • turnback man - zwane też herdholderem, ma za zadanie utrzymać stado, zapobiegając jego rozpierzchnięciu się, pilnuje, by ze stada wyszły jedynie właściwe cielaki.
W zależności od taktyki stosowanej przez zespół, w stado może wjechać jeden lub dwóch zawodników - mamy wtedy odpowiednio jednego lub dwóch herdholderów. Na ogół pierwszy cutter wyprowadza ze stada swoją sztukę, następnie to samo robi drugi cutter, a trzeciego cielaka oddziela od stada herdholder lub ponownie pierwszy cutter. Na pierwszym cutterze spoczywa duża odpowiedzialność - musi on przekazać partnerom, w jaki sposób wjedzie w stado, a następnie jak najszybciej wyprowadzić z niego pierwszą sztukę bydła. Gdy już to zrobi, zostawia oddzielonego przez siebie cielaka i wraca w pobliże stada by stać się turnbackiem lub ponownie w nie wjeżdża jako trzeci cutter.

Podczas zapędzania oddzielonych od stada sztuk bydła zawodnicy przyjmują następujące role:
  • holeman - ustawia się pomiędzy ściana areny a zagrodą, jego zadaniem jest pilnowanie, by żaden z zapędzonych już do zagrody cielaków nie uciekł z niej
  • wingman - czyli "skrzydłowy", pilnujący, by prowadzone do zagrody bydło nie uciekło
  • sweeper (lub pusher) - jego zadaniem jest doprowadzenie wszystkich trzech sztuk bydła do zagrody
Role te nie są z góry przypisane poszczególnym osobom. Podział tych ról wynika z pozycji na arenie, jaką zawodnik zajmuje po oddzieleniu cielaków ze stada. Stąd bardzo ważna w team penningu jest komunikacja między poszczególnymi członkami zespołu

CUTTING (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Cutting" Koń Polski nr 6/2001, oraz M.Pec "Cutting" - Internet)

Cutting to w Stanach Zjednoczonych najpopularniejsza z konkurencji westernu sportowego. Jest to trzecia dyscyplina sportowa, po golfie i tenisie, jeżeli chodzi o wysokość nagród pieniężnych możliwych do zdobycia na zawodach

Organizacją, która zajmuje się cuttingiem, jest National Cutting Horse Association (NCHA). Powstała ona z inicjatywy trzynastu zawodników w 1946r. w trakcie Forth Worth Livestock Show & Rodeo. NCHA ustala przepisy i regulaminy rozgrywania zawodów, a także zajmuje się hodowlą koni "cuttingowych". W styczniu 1999r. zawarła porozumienie z AQHA, na mocy którego wspólnie promują cutting i rasę American Quarter Horse

Nazwa konkurencji wywodzi się od angielskiego słowa "cut" - odciąć, oddzielić. Wywodzi się ona z codziennej pracy na ranczach. Bydło zbierane jest w stado w celu znakowania, kastracji czy też szczepienia. Z takiej grupy jeździec na koniu "odcina" wybraną sztukę bydła, a jego pomocnicy, również w siodłach, powstrzymują resztę stada przed rozpierzchnięciem się. Instynkt stadny tych zwierząt powodował, że oddzielony cielak za wszelką cenę starał się powrócić do stada. I w tym momencie koń mógł wykazać się swoim "cow sense". Istota tej konkurencji polega na tym, że od tego momentu koń pracuje samodzielnie, a zadaniem jeźdźca jest tylko utrzymać się w siodle. Koń i cielak ustawione są do siebie głowami i w czasie odcinania stanowią swoje lustrzane odbicie. Na każdy ruch cielaka koń odpowiada ruchem w tym samym kierunku, blokując mu drogę powrotu do stada.

Wywodząca się z wyżej opisanej pracy na ranczu konkurencja sportowa jest pracą zespołową, ale oceniany przez sędziów jest tylko zawodnik odcinający tzw. cutter. Asystuje mu czterech pomocników, z czego dwóch tzw. herdholders lub kornermen, utrzymuje stado bydła w jednym końcu areny, a dwóch pozostałych, tzw. turnbacks, nie dopuszcza, aby odcięty cielak uciekł na drugi koniec areny, poza stanowiska sędziowskie. Cutter musi wjechać spokojnie w stado, tak by nie wprowadzić wśród bydła zamieszania, a następnie oddzielić wybranego cielaka od reszty. Odcięty cielak powinien zostać ustawiony na środku areny. W tym momencie, gdy koń i byczek stają naprzeciwko siebie, zaczyna się swoisty taniec połączony z pokrzykiwaniami jeźdźców i głośnymi reakcjami publiczności. Cielak za wszelką cenę próbuje dostać się do stada, a koń blokuje mu drogę powrotu. Rzecz w tym, żeby koń pracował sam, bez żadnej pomocy ze strony jeźdźca. Wodze muszą być trzymane w jednej ręce, druga ręka najczęściej służy przytrzymywania się rogu (hornu) przy nagłych zwrotach.

Pracując z odciętym cielakiem, koń musi pozostawać w rozsądnej odległości od niego. Koń powinien utrzymywać cielaka na środku areny, odpowiednio daleko od stada, tak by nie niepokoić pozostałych cielaków. Koń nie może pozwalać by odcięta sztuka bydła nadmiernie przemieszczała się od ściany areny do drugiej. Nadmierna pomoc ze strony turnback men daje w efekcie niższy wynik

Zawodnik ma 2,5 min na zaprezentowanie możliwości swoich i swojego konia. W tym czasie odcina on ze stada średnio dwie lub trzy sztuki bydła. Każdy zawodnik z góry otrzymuje 70 punktów. Od konia wymaga się, aby spokojnie wszedł w stado, nie niepokojąc bydła, w przeciwnym razie para koń i zawodnik dostaje trzy punkty karne. Za sprawne odstawienie odciętego cielaka na środek areny można otrzymać dodatkowe punkty. Koń, który obraca się w złą stronę i staje tyłem do cielaka, nie może ukończyć konkurencji z wynikiem wyższym niż 60 punktów. Podobnie, gdyby doszło do upadku konia lub jeźdźca. Każdorazowe użycie wodzy czy innych pomocy w celu kierowania konia kończy się przyznaniem punktów karnych. Najwięcej punktów karnych zawodnik dostaje, gdy pozwoli oddzielonemu cielakowi na powrót do stada. Poza tym punkty karne otrzymuje się n przykład za zgubienie cielaka, odcięcie i zostawienie cielaka, gryzienie i uderzanie cielaków przez konia

Koń w zależności od wieku powinien być prowadzony na snaffle bit, curb bit lub hackamore. Jeździec powinien być ubrany w przepisowy strój, czyli: kapelusz, koszulę z długim rękawami i zapiętymi mankietami oraz kowbojskie buty, w przeciwnym wypadku jest dyskwalifikowany.

Ze względu na duże koszty utrzymania lub wypożyczenia stada bydła, zawodnicy bardzo często przygotowują się do zawodów na urządzeniu zwanym cutting machine. Na szynach długości 24 metrów porusza się zdalnie sterowana plastikowa krowa. Poprzez zdalne sterowanie jeździec lub pomocnik decyduje o prędkości poruszania się krowy i częstości zmian kierunków.

WORKING COW HORSE

Working cow horse to bardzo widowiskowa konkurencja, która łączy w sobie elementy reiningu i cuttingu. Wyobrazić sobie, więc można, jak wszechstronnym wyszkoleniem powinien cechować się wierzchowiec i jednocześnie jeździec. W konkurencji zarówno część dotycząca pracy z bydłem jak i część dotycząca ujeżdżenia western są tak samo ważne.

Praca z byczkiem polega na utrzymaniu go w miejscu w określonej części areny, a następnie przeprowadzeniu byczka wzdłuż ogrodzenia areny. Cielak powinien być prowadzony tak, żeby wykonać przynajmniej jeden zwrot w każdym kierunku na długiej ścianie areny. Na koniec zawodnik prowadzi cielaka na środek areny i prowadzi go po dwóch kołach - każde w innym kierunku. Musi w ten sposób zaznaczyć ślad ósemki. Kiedy byczek zamknie ósemkę sędziowie sygnałem dźwiękowym oznajmiają zakończenie tej części konkurencji. Ocenia się tutaj nade wszystko stopień kontroli zawodnika nad koniem i jego odpowiedzi na pomoce jeźdźca. Ocenia się także poziom "krowiego zmysłu" oraz naturalną umiejętność pracy konia z bydłem.

W drugiej części konkurencji para prezentuje swoje umiejętności ujeżdżeniowe oparte na jednym z ośmiu przyjętych w Polskiej Lidze Western i Rodeo schematów. W schematach zawarte są elementy reiningowe: duże szybkie koła, małe wolne koła w galopie, lotne zmiany nogi w galopie, sliding stop, spiny, cofanie. Elementy te ułożone są w całość, którą można rozpatrywać pod kątem trudności jej wykonania.

Wynikiem końcowym są dwa zsumowane rezultaty pary za pracę z bydłem i ujeżdżeniową. Sędziowie mogą przyznać punktację za całość, nawet wtedy, gdy jeździec w którejś części przejazdu został zdyskwalifikowany.

BARREL RACING (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Wyścig z czasem", Koń Polski nr 3/2001)

Barrel racing i pole bending to dwie konkurencje, których wynikiem nie jest ilość uzyskanych punktów (jak to ma miejsce w konkurencjach technicznych), ale wynikiem jest czas osiągnięty na pokonaniu trasy przejazdu.

Stworzono je dla wykorzystania predyspozycji szybkościowych koni. Zawodnicy startują w westernie głównie na koniach rasy American Quarter Horse, a są to najszybsze i najzwrotniejsze konie na świecie. Właściciele tych koni urządzali na głównych ulicach miasteczek amerykańskiego zachody wyścigi na ćwierć mili ze startu zatrzymanego. Konie te cechuje błyskawiczny start i mogą pokonać ten dystans (ok. 400 m) w czasie niewiele ponad 20 sekund. Rekord wynosi 20,91 sekundy, co odpowiada prędkości ponad 68 km/godzinę.

Barrel racing to wyścig między trzema beczkami ustawionymi na planie trójkąta równoramiennego. Odległości między beczkami oraz pomiędzy nimi a linią startu są ściśle określone regulaminem. Jeżeli dysponuje się zbyt małą areną, by ustawić wszystko zgodnie z przepisami, dopuszczalne jest zmniejszenie każdego wymiaru o 4,6 m (5 jardów). Kiedy przygotowuje się arenę, trzeba pamiętać o pozostawieniu odpowiedniej ilości miejsca na wykonanie zakrętów wokół beczek oraz na zatrzymanie koni po przekroczeniu linii mety. Zaleca się pozostawienie ok. 15 m za linią mety, 6m pomiędzy beczkami nr 1 i 2 a ogrodzeniem i 12 m pomiędzy beczką nr 3 a końcem areny. Można używać tylko beczek metalowych o pojemności ok. 200-250 litrów i powinny one być w jasnych kolorach. Niedozwolone jest stosowanie beczek gumowych i plastikowych.

Ponieważ o zwycięstwie w tej konkurencji decyduje czas uzyskany przez zawodnika, bardzo istotny jest sposób jego pomiaru. Zalecany jest elektroniczny pomiar czasu, a gdy to nie jest możliwe, za oficjalny rezultat przyjmuje się średni wynik z dwóch pomiarów dokonanych przez sędziów. Start w tej konkurencji jest lotny, a pomiar czasu rozpoczyna się i kończy, gdy nos konia przekroczy odpowiednio linię startu i mety. Do czasu przejazdu zawodnika może zostać doliczone 5 karnych sekund za uderzenie nogą beczki lub zgubienie nakrycia głowy. Zawodnik zostaje zdyskwalifikowany za pomylenie trasy przejazdu oraz za używanie bata przed popręgiem. Dopuszczalne jest dotknięcie beczki ręką.

W przypadku, gdy dwóch lub więcej zawodników uzyska taki sam wynik, rozgrywany jest dodatkowy bieg.

POLE BENDING (za W.Adamczyk, A.Jarmuła "Wyścig z czasem", Koń Polski nr 3/2001)

Pole bending to druga konkurencja "szybkościowa". Jest to slalom pomiędzy sześcioma tyczkami. Tyczki ustawione są w linii w odległości 6,4 metra jedna od drugiej. Pierwsza ustawiona jest w odległości 6,4 m od linii startu. Tyczki są wysokie na 2 metry, a średnica stojaka, na którym są ustawione, nie może przekraczać 35 cm.

Konkurencja ta rozgrywana jest w oparciu o identyczne zasady dotyczące startu zawodników, pomiaru czasu, przyznawania przez sędziów karnych sekund i dyskwalifikacji, jak w konkurencji barrel racing.

Zaznaczyć należy, że obie konkurencje "szybkościowe" rozgrywane są na koniach specjalnie wyselekcjonowanych i odpowiednio do tego celu przygotowanych. Ze względu na bardzo duże obciążenia stawów i ścięgien końskich nóg, trenowanie tej konkurencji bez odpowiedniego sprzętu (specjalne ochraniacze na nogi konia) i wiedzy może doprowadzić do poważnych kontuzji zarówno u koni, jak i jeźdźców.

Copyrights © Jack's City 2006-2019